Logo deparelvanbrabant.nl
Columns Max Farjon

Hoofdrekenen

Foto: Erik van Asten

Hoofdrekenen is bijna helemaal uit de mode geraakt. Waarom zou je ook, nu iedereen een mobiel heeft? Het is een beetje moeilijk voor te stellen dat we ooit niet konden rekenen. Maar eens hebben we ons allerlei bekwaamheden eigen gemaakt.

Dat ging bijvoorbeeld zo: als prehistorische mens leerden we om allerlei gereedschappen en hulpmiddelen te maken. Het leven werd er makkelijker door. Iedereen maakte zijn eigen stenen vuistbijl om takken van bomen te hakken of een vis in moten te slaan. Maar ook konden we al vishaken maken uit botresten.

Toen kwam er een tijd dat we die artikelen onderling gingen uitruilen. De één was handig in het bewerken van steen tot een mes, de ander in het vlechten van een mand. Bij dat uitruilen komen altijd aantallen te pas. Hoeveel manden kun je vragen voor een stenen mes? En hoe maak je dat duidelijk aan de mandenmaker? Zo begonnen we een beetje benul te krijgen voor aantallen en begonnen dat duidelijk te maken door het aantal vingers omhoog te steken, dus bijvoorbeeld 2 vingers voor het aantal messen tegen 3 vingers voor het aantal manden. Maar dat was natuurlijk niet genoeg, we hadden tenslotte maar tien vingers. Toen kwam iemand op het idee om krasjes op een tak of een bot te zetten. We weten dat omdat er een bot met krasjes van 22000 jaar oud is gevonden in Ishango, een plaats in de toenmalige Belgisch-Kongo. Dat was het begin van tekens die getallen voorstelden.

5000 jaar geleden was men al zover om spijkerkoppen in natte kleitabletten te drukken om aantallen in een 60-tallig stelsel te kunnen uitdrukken. Dat spijkerschrift ging later weer over in het huidige cijferschrift. Dat was heel handig want we konden wel de tafels van vermenigvuldiging in ons hoofd stampen, maar 321x 685 lukt niet uit het hoofd daar moet een stuk papier aan te pas komen waar je achter elkaar 5x1, 5x2 en 5x3 opschrijft en uit die ingestampte tafel de uitkomst opschrijft en bij elkaar optelt en dat nog eens 2x herhaalt voor 8 en 6. Dus daar komt echt nog hoofdrekenen aan te pas. Hoewel? Wie wil nog 321x 685 echt uitrekenen? Het is niet meer nodig maar je wilt het toch wel kunnen.

reageer als eerste
Meer berichten